Over de naamgever Eli Heimans

Delen

Het waarom

De Heiman­shof wordt onder­houden om te leren over de lev­ende natuur om ons heen.

Waarom zouden we eigen­lijk iets moeten weten van deze natuur?

Eeuwen­lang is het zo vanzelf­sprek­end geweest dat die vraag niet werd gesteld.
Een reden was dat alge­meen werd geloofd dat de natuur een hogere orde rep­re­sen­teerde. Men moest de natuur ken­nen om God te leren ken­nen. Onder hen waren er ook voor wie het nut dat dieren en planten voor de mens hebben voorop stond, want de wereld werd gezien als een paleis dat God spe­ci­aal voor de mens had ingericht.
Een andere reden voor die vanzelf­sprek­end­heid was dat het groot­ste deel van de bevolk­ing op het plat­te­land leefde en afhanke­lijk was van de natuur in de strijd om het voortbestaan.

Door de sec­u­lar­isatie en ver­st­edelijk­ing ging die vanzelf­sprek­end­heid al aan het einde van de 19e eeuw ver­loren. Dat vroeg om een andere benader­ing.
Geen the­ol­o­gis­che debat­ten meer en geen gemoraliseer.

Biol­o­gisch Reveil

Twee Ams­ter­damse schoolmeesters gaven op een heel bij­zon­dere manier les. Ze brachten de natuur in de klas door esdoorn­za­ad­jes rond te strooien en daarover te vertellen of ze namen de leer­lin­gen mee op een wan­del­ing door het park en vertelden daar over wat ze zagen. Het was aan­schouwelijk onder­wijs, met als doel de belang­stelling voor de lev­ende natuur aan te wakkeren en een indruk te geven van al het schoons dat ze in de natuur kon­den aantreffen.

Eli Heimans pub­liceerde in 1893 over zijn afwijk­ende meth­ode De lev­ende natuur. Han­dlei­d­ing bij het onder­wijs in de ken­nis van planten en dieren op de lagere school, in het bij­zon­der voor groote ste­den. Jac.P. Thi­jsse was er zo ent­hou­si­ast over dat ze besloten samen te werken en samen hebben ze veel boeken geschreven en verenigin­gen opgericht. Een groot aan­tal mensen — kinderen én vol­wasse­nen — stortte zich op de studie van de lev­ende natuur, dat wil zeggen, begon met het aan­leggen van een herbar­ium, het waarne­men van vogels of het verza­me­len van fossielen.

Eli Heimans over zijn methode:

“Wij onder­wi­jz­ers polemiseeren niet bij ons onder­wijs: wij stellen en beant­wo­or­den geen vra­gen, die den oor­sprong der din­gen betr­e­f­fen en lokken er niet toe uit.”

“Wij geven de natuur zooals die is, ontveinzen onze bewon­der­ing niet, verzwi­j­gen niet de vele raad­se­len die de natu­ur­feiten den knap­sten natu­urkundige bieden; wij bew­eren niet te weten of te ken­nen wat nog nie­mand kent of weet. ”

“Leert de natuur ken­nen in de natuur, niet uit boek­jes en van platen. Praat en preek er niet te veel over, maar wijs ze aan in de natuur zelf, de won­deren der natuur.”

Foto: fes­ti­valdag ‚de Heiman­shof als dier­en­tuin’, juli 2013