In deze nieuwe rubriek deelt één van onze vri­jwilligers infor­matie over een spec­i­fieke plant in onze heemtuin.

Steke­lige muizen­doorn

Rus­cus (Muizen­doorn) is een ges­lacht uit de asperge­fam­i­lie. Muizen­doorn is een win­ter­groen recht opstaande en ver­takte struik van vijfen­twintig tot hon­derd cen­time­ter. Eige­naardig is dat de takken op groene bladeren lijken met zeer spitse en steke­lige pun­ten. Mid­den op deze schi­jn­bladeren ontwikke­len zich geel/​witte bloe­men in maart/​april die gevolgd wor­den door vruchten wat we bij echte bladeren nooit zullen zien. De bloe­men zijn eenslachtig, alleen­staand of gepaard, met in het mid­den een schi­jn­blad inge­plant. In sep­tem­ber trekt de plant aan­dacht met zijn helder­rode bessen van circa een cen­time­ter doorsnede. Elke bes heeft 13 zaden en is niet eetbaar.

Naamgev­ing Steke­lige muizendoorn

De botanis­che naam voor deze plant is Rus­cus Aculea­tus. De plant lijkt enigszins op een hulst. Net als de hulst is het een half heester en heeft hij stekels. Daarom is hem de naam Rus­cus gegeven, wat staat voor het Anglosak­sis­che woord voor hulst. Aculea­tus betekent ‘steke­lig’. Het blad heeft een prikkende punt.

Leuk weetje

De steke­lige muizen­doorn is al vanaf de zestiende eeuw bek­end als med­i­c­i­nale plant. De wor­tel werd gebruikt als basis voor een natu­ur­ge­neesmid­del en de jonge scheuten van deze heester zijn eet­baar; ze kun­nen geplukt wor­den en zijn daarna te blancheren om ze ver­vol­gens als asperges op te eten.

Bescherming tegen muizen

De naam muizen­doorn is de plant gegeven omdat hij werd opge­hangen rond dro­gende ham­men of hes­pen. Door deze plant rond ham te hangen begin­nen muizen en andere knaagdieren niet van de ham te eten. Ook werd deze struik in slager­i­jen als bezem gebruikt aangezien muizen niet meer op zoek gaan naar stuk­jes gevallen vlees als het met een geur van muizen­doorn is omgeven.

Ver­sprei­d­ing

De steke­lige muizen­doorn is een warmteminnende struik die voorkomt in wat ijlere bossen en op zandige tot zan­dleemachtige bodems. De steke­lige muizen­doorn heeft een mediterraan-​Atlantisch ver­sprei­d­ings­grens, vanaf het zuiden van Enge­land tot noord­west Frankrijk. Verder behoren delen van Zwit­ser­land, Oost­en­rijk, Hon­gar­ije en het zuiden van Rus­land tot het oor­spronke­lijk areaal. In Bel­gië is de plant ver­wilderd. In Ned­er­land komt de plant niet voor behalve op De Heimanshof.

Hij staat bij ons in het ‘oer­bos’, Dit is het bos aan de rechterkant als je door de hoofdin­gang naar bin­nen gaat. We hebben ver­moedelijk ooit een zaail­ing gekre­gen of het stru­ikje is door de 1e beheerder vanuit Bel­gië en/​of Frankrijk meegenomen tij­dens zijn vakantie en in de tuin uit­gezet. Omdat het een zeer zeldzame plant is, is deze bli­jven staan. De meeste zaailin­gen wor­den nu verwijderd.

Botanis­che teken­ing uit 1885