De Houdini-vlieg - Cacoxena indagator
Heb je weleens gehoord van de Houdini-vlieg? Hij is te vinden in De Heimanshof. Het is een slim beestje dat mee-eet van het bordje van anderen en een bijzondere techniek heeft ontwikkeld om te ontsnappen uit een benarde situatie. Nieuwsgierig geworden?
Het bijenhotel bij de kruidentuin herbergt een massa metselbijen die in de gastvrije, holle stengels of uitgeboorde gaten hun eitjes leggen in kleine dichtgemetselde cellen. In elke cel legt de bij stuifmeel genoeg voedsel voor één larfje. Zodra deze is verpopt, vermorzelen de sterke bijenkaken het metselwerk, op zoek naar vrijheid.
De voedselvoorraad van bijen trekt allerlei parasieten aan. Sommige parasieten doden de larf, maar een subtielere aanpak heeft ook voordelen. Die heeft bijvoorbeeld de Houdini-vlieg. De moedervlieg legt haar ei op het moment dat de cel nog net niet is dichtgemetseld. Als er genoeg voedsel is, groeit de kleine vliegenlarve samen met een grote broer op en kruipt na verloop van tijd door het ruime uitvlieggat naar buiten. Metselbijen hebben vrijwel altijd te maken met dit koekoeksgedrag. Je hoeft er niet voor naar De Heimanshof. Het is een wereldwijd verschijnsel.
Als het voedsel te snel op is, verhongert de metselbij en kan de jonge Houdini-vlieg niet ontsnappen. De vlieg is te klein om met spierkracht uit te breken, maar een opblaasbare uitstulping op zijn voorhoofd brengt uitkomst. De hoofdblaar wordt gebruikt als een hydraulische wig. Kleine scheurtjes in het metselwerk worden groter gemaakt door de blaar op te pompen met hersenvocht. Houdini-vliegen weten feilloos welke kant ze op moeten. Soms zitten er twee vliegen in één cel. In dat geval werken ze samen dezelfde kant op.
Hoofdblaren worden door andere soorten vliegen gebruikt om te ontsnappen uit een kleine ruimte, namelijk de cocon waarin de larf zich verpopt. Alleen de Houdini-vlieg gebruikt dezelfde truc ook na het popstadium. Wie zo goed is in ontsnappen, heeft recht op een beloning.
Bron: E. Strohm, 2010: How can cleptoparasitic drosophilid flies emerge from the closed brood cells of the red Mason bee? https://resjournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-3032.2010.00764.x
Bron: Colin Parrington, 2020, Bugguide,net Bron: Albert de Wilde, Waarneming.nl